یک ایرانی در بوستون

Financial Wizardry

تنوع ابزارهای مالی توی یکی دو دهه اخیر به قدری زیاد شده که حتی به خاطر سپردن اسم همه اونا هم کار تقریباً محالیه. یه جورایی مهندسی مالی (Financial Engineering) تا قبل از بحران مالی 2007-2008 خیلی رونق داشت و شرکتهای مالی علاقه شدیدی به استخدام فارغ التحصیلان دکترای ریاضی و فیریک داشتن که براشون ابزارای به اصطلاح exotic یا به روایت درستتر fancy طراحی کنن.

در مقابل, توی کشور ما ابزارای مالی مثل انواع ابزارای مشتقه (derivatives) خیلی کند به بازار معرفی می شن  و البته سطح متوسط دانش سرمایه گذاران (به غیر از فاینانس کارای حرفه ای) هم کفاف این ابزارها رو نمی ده. همینطور, نیازهای بازار ایران اصولاً نیازهای خیلی پیشرفته ای نیست و اصولاً سلیقه سرمایه گذاری در ایران هم سلیقه متفاوتی از اون چیزیست که در یه بازاری مثل آمریکا دیده می شه. به نظرم هنوز کلی سوراخ سمبه توی بازار ایران هست و کلی ابزارهای جذاب که اگه به بازار معرفی بشه احتمالاً با اقبال خوبی روبرو بشه.

به طور خاص, به نظر می رسه که بازار ابزارهای با درآمد ثابت (fixed-income securities) در ایران به شدت نحیف و محدوده وگسترش درست این بازار با توجه به ریسک گریزی بالای سرمایه گذاران ایرانی (در مقایسه با سرمایه گذاران اروپا و به خصوص امریکا) می تونه سرمایه گذاران زیادی رو به خودش جذب کنه.

دلایل توسعه نیافتگی این بازار رو افرادی که شناخت بهتری نسبت به من راجع به بازار ایران دارن بهتر می فهمن (و لطفاً کامت بذارن) ولی حداقل اولین دلیلی که به ذهن من می رسه بحث ربوی بودن سرمایه گذاری با نرخ سود ثابت هست. البته سپرده های بانکی و اوراق مشارکت به راحتی این قضیه رو دور زدن اما هنوز این مسئله گوبا به قدر کافی پذیرفته نیست.

یکی از ابزارهایی که توسط بانکهای کانادایی مثل CIBC و TD و RBC ارائه می شه و اتفاقاً ابزار نسبتاً موفقی بوده انواع مختلف GIC یا Guarranteed Invevstment Certificates هست که ابزار ساده اما جالبیه. به قول خود شرکتا the best of both worlds هست به دلیل اینکه از طرفی پتانسیل رشد داره و از طرف دیگه اصل سرمایه شما محفوظ می مونه. یکی از این GIC ها از نوع Canadian Market-Linked GICs هست که شما یه سرمایه گذاری اولیه می کنید و اگر شاخص بازار رشد کرد شما طبق فرمول خاصی درصدی از اون رشد رو دریافت می کنید و اگر شاخص بازار رشدی نداشت با افول کرد اصل سرمایه شما بهتون برگردونده می شه. (یادمه یه صندوق سرمایه گذاری توسط دکتر عبده در ایران راه اندازی شد که سود حداقلی 19% رو ضمانت می کرد اما فکر نمی کنم سود دریافتی وابسته به شاخص بازار یا یه همچین چیزی بود. )

البته اگه یه همچین ابزاری برای بازار ایران بخواد طراحی بشه قطعاً باید کمی تغییرات در ساختارش ایجاد بشه. مثلاً حفظ اصل سرمایه در کشوری مثل کانادا با تورم 1 یا 2 درصد ممکنه گزینه جذابی باشه برای کشوری مثل ایران با نرخ تورم بالای 20 درصد کمی کم لطفیه! اما نکته اش اینه که همه اینا با یه سری تغییر کوچیک توی فرمول مربوط به قیمت گذاری این ابزار قابل حله و rocket science نیست (شاهدی بر این مدعا اینکه قیمت گذاری همین ابزار Canadian Market-Linked GIC  مربوط به بانک RBC سوال امتحان میان ترم بود1!) جزئیات قیمت گذاری این ابزار رو اینجا نمیارم چون امکان تایپ فرمول نیست و کمی کسل کننده می شه. فقط در حد خیلی ساده اینکه توی قیمت گذاری این ابزار نکته اصلی تعیین اینه که چند درصد از رشد سهام به سرمایه گذار پرداخت می شه (اصطلاحاً alpha یا participation factor). راه حل ساده هم اینه که این ابزار رو به دید یه Option نگاه کنیم با بازده زیر:

max (0, alpha*((I(t+1)-I(t)/I(t)))

که با فرمول Black-Scholes قابل حله.

خلاصه که دوستان عوض paper خوندن توی office دانشگاه Alabama برید مملکت یه business راه بندازید ما رو هم بگیرید زیر پر و بال خودتون!

 

 

1- مشخصات این ابزار در این لینک هست:

http://www.rbcroyalbank.com/business/services/pdf/FS&SC_Canadian_Market-Linked_GICs_Final_E.pdf

نویسنده : ِعلی ابراهیم نژاد : ٧:٢٢ ‎ب.ظ ; جمعه ۳ اردیبهشت ۱۳۸٩
Comments نظرات () لینک دائم